Dizilerde kriz devam ediyor!...

[-İstanbuL-]

Sezon başında sayıları 80 olan diziler şimdi 37'ye düştü. Kanallar yüksek maliyetli dizilere ya "güle güle" diyor ya da "yüzde 30 indirim" için zorluyor.


Yapım şirketleri kriz yüzünden biten dizilere üzülürken, Sihirli Anahtar Cast Ajansı'nın sahibi Esra Akkaya kanalların krizi bahane olarak öne sürdüğünü iddia ediyor ve bunu kaldırmak istedikleri diziler için kullandıklarını söylüyor.


Ekonomik kriz yüzünden tüm televizyon kanalları öncelikle dizileri gözden çıkardı. Sezon başında sayısı 80 olan diziler bugün 37'ye düştü. Bazı dizilerin tamamen kaldırılması istenirken, bazı dizilerin 15 günde bir yayınlanmasına karar verildi. Ancak yapım şirketleri bu teklifi kabul etmeyince kaldırılmayan dizilerin maliyetinden yüzde 30 indirim istendi. Yapım şirketleri de bu indirimi kabul etmek zorunda kaldı. Kabul etmeyenler ise harcadıkları paraya yanarak geri çekildiler. Amerika'dan başlayan kriz, Türkiye'ye ulaşmadan kaos yaratmaya başladı bile...



Sihirli Anahtar Cast Ajansı'nın sahibi Esra Akkaya kanalların krizi kullandığını idda ediyor. Krizi şöyle değerlendiriyor. "Biz 2001'de bir kriz yaşadık ve o gerçek bir krizdi. Ama şimdi ne oluyor anlayabilmiş değilim. Kriz ortamı inatla yaratılmaya çalışılıyor. Sanki Amerika�dan dalga dalga yüzde 30 oranında kriz geliyor. Bence televizyon kanalları bu krizi kullanıyor ve zaten kaldırmak istedikleri dizileri krizi bahane ederek kaldırıyor. Bu kadar basit!"


600 YTL'YE KENDİNİ SETLERDE HEBA EDENLER VAR
Son 15 gün içinde 10 dizi kriz nedeniyle yayından kaldırıldı. Geri kalan 33 dizi ise reyting yarışlarında derece alamadığından dolayı yolda kaldı. Krizi sebep göstererek en çok diziyle yol ayrılığına giren kanal ATV oldu. Gurbet Kuşları, Elif, Dolu Dizgin, Gonca Karanfil, Düğün Şarkıcısı, Hepimiz Birimiz İçin dizileri artık ekranlarda yok. Şu an devam eden 37 dizi ise yüzde 30 indirimle ekranda kalmayı sürdürebildi. Çağan Irmak'ın yönettiği "Yol Arkadaşım" dizisi ise Ayvalık'taki çekimlerin maliyetli olması sebebiyle İstanbul'a taşınacak. Dizide önemli bir role sahip olan Füsun Erbulak yüzde 30 indirime gitmeyeceğini belirterek diziyle yollarını ayırdı. Her diziye uygulanan bu yüzde 30 kesinti, yapımcının toplam bütçesinden değil oyuncuların aldıkları paradan kesiliyor.

Bu kesinti uygulamasını Sihirli Anahtar'dan Esra Akkaya şöyle anlatıyor: "Kanallar bu indirimi zorunlu tutuyor ve pazarlık şansınız yok, yapmak zorundasınız. Benim oyuncularım rollerinin hakkını veriyorlar. Ancak sözde starların aldığı ücretler yüzünden 1000 YTL gibi bir ücrete tabi tutuluyorlar. Bu rakamdan yüzde 30 indirim yaparsanız o kişiden oyunculuk beklemeniz olası değil. Neredeyse 600 YTL'ye setlerde kendilerini heba eden oyuncularım var. Bunların hepsi konservatuvarda okumuş çocuklar, ayıp!"

Esra Akkaya kanalların bu dayatması nedeniyle sözde starların aldığı fahiş paralar yüzünden oyuncuların mutsuz ve tatminsiz hale geldiğini şöyle söylüyor: "Kendi aldıkları rakamlardan dolayı değil bu mutsuzlukları, öbür tarafın aldığı uçuk rakamlardan. Yeni mezun bir oyuncu bunları görünce 'Ben niye okudum, ben neyin ekmeğini yiyeceğim' diye kendi kendine soruyor."


7 PUANLIK REYTİNG YOKSA DİZİ DE YAYINDA YOK
Bir dizinin çekim maliyeti 200 ile 400 bin YTL arasında değişiyor. Geçen sezon Kurtlar Vadisi dizisinin bölüm başı maliyeti 500 bin YTL civarındaydı. Buna karşılık dizilere bölüm başına en az 300 bin YTL reklam geliri 10 ila 70 bin YTL arasında değişen ana sponsorluk geliri geliyor. Bu rakamlar yılda en az 1 milyar YTL�lik dizi film ekonomisi döndüğünü gösteriyor.

Gurbet Kuşları dizisinin yapımcısı Film Pop'la görüştüğümüzde Yusuf Kurçenli'nin açıklamaları şu şekilde oldu: "Kanalla altı bölüm anlaşmıştık, dördüncü bölümde kriz nedeniyle kaldırıldık. Kanal önce bize de yüzde 30 indirim teklifiyle geldi ancak bu zaten fazla olan maliyetimizi zor sokacak bir indirimdi. Gurbet Kuşları dizisinin 4 bölümüne 1 trilyon masraf yaptık, harcamamızın geri dönüşünü alamadık ama kanalla görüşmelerimiz devam ediyor, paramızı alacağız."

Bölüm başına bütçeleri 200 ile 400 bin YTL arasında değişen diziler, yapımcılar açısından 10'uncu bölüme geldiğinde ancak maliyetini karşılayabilmiş oluyor. Kanalla daha sonra yapacağı reyting anlaşmasını tutturamazsa yapımcılar zor durumda kalmaya başlıyor. Dizi bütçesinin yüzde 3 ila 5'i daha dizinin ön hazırlık aşamasında kullanılıyor. Bir dizi yayına girmeden en az 6 ay önce ön hazırlıkları başlıyor. Yer, kostüm gibi ilk yapılan masraflar yapımcı tarafından ödeniyor.

Dizi çekilmeye başladıktan sonra, bütçenin yarısından fazlası oyuncu kadrosuna gidiyor. Bütçenin yüzde 20 bölümünü yönetmen, senarist, müzisyen gibi yapım ekibi alıyor. Yapımcılar kanallarla reyting anlaşmasına giriyor. Şartlar genellikle ilk üç bölüm için konuşuluyor. Üç bölümde dizi kimliğinin oturacağı varsayılarak yapımcılar kanallara prime time'da 7 puanlık reyting garantisi vererek kanalla el sıkışıyor. Eğer bu söz tutulamazsa kanalla dizi arasında asla kopyacakmış gibi görünen bağ bir anda kopuveriyor.

Ömrünü oyunculuğa adamış oyuncular haklarını almalı
Genellikle dizilerin maliyetlerinin büyük kısmını başrolde oynayan oyuncular kendi aralarında paylaşıyor. Başrol oyuncuları 20 ile 80 bin YTL arasında para alıyor. Başrol dışındaki oyuncular ise 1000 ile 3 bin YTL arasında fiyatlara çalışıyor. En çok kazanan oyuncu olan Kurtlar Vadisi Pusu dizisinden Necati Şaşmaz bölüm başına 80 bin YTL para alıyor. Oyuncular, star oyuncu, ortak kademe oyuncu (ikinci başrol) ve karakter oyuncuları olarak adlandırılıyorlar. Sihirli Anahtar Cast ajansından Esra Akkaya ise bu sistemin düzgün olmadığından şikayetçi. Para paylaşımının nasıl olması gerektiğini şöyle anlatıyor: "Şarkıcı, türkücü, manken gibi aslında oyuncu olmayan insanların dizilerden çok uçuk paralar almaları canımı sıkıyor. Bir bölüm başına 60 bin YTL almak ne demek? Bunlar çok uçuk rakamlar." Akkaya ömrünü oyunculuğa adamış oyunculardan bahsetmediğini, örneğin bölüm başına 80 bin YTL'yi, hatta daha fazlasını Çetin Tekindor'un, Hümeyra'nın, Erdal Özyağcılar'ın, Haluk Bilginer'in, Uğur Yücel'in söz konusu bile olmadan haklarını almaları gerektiğini belirtiyor.


DİZİLERDE SON DURUM
Sezon başından bu yana kaldırılan diziler:

Kuzey Rüzgarı, Kelebek Çıkmazı, Zoraki Koca, Aşk Kapıyı Çalınca, Komiser Nevzat, Oyun Bitti, Sinekli Bakkal, Dağlar Delisi, El Gibi, Ertelenmiş Hayatlar, Fedai, Fesupanallah, Kartallar Yüksek Uçar, Oğlum İçin, Pusat, Mahşer, Eksik Etek, Acemi Cadı, Sana Mecburum, Tatlı İntikam, Leylan, Yersiz Yurtsuz, Geniş Zamanlar, Şöhret, Zeliha'nın Gözleri, Benden Baba Olmaz, Fikrimin İnce Gülü, İki Yabancı, Aşk Eski Bir Yalan, Senden Başka.

Son 15 günde kaldırılan diziler:
Düğün Şarkıcısı, Gurbet Kuşları, Elif, Doludizgin Yıllar, Gonca Karanfil, Hepimiz Birimiz İçin, Kelebek Çıkmazı, Hayal ve Gerçek, Senin Uğruna.

Yüzde 30 indirimle yayınlanmaya devam eden diziler:
Gece Gündüz, Aşk-ı Memnu, Kavak Yelleri, Akasya Durağı, Binbir Gece, Küçük Kadınlar, Arka Sokaklar, Yol Arkadaşım, Asi, Aşk Yakar, Annem, Bizim Evin Halleri, Benim Annem Bir Melekti, Avrupa Yakası, Parmaklıklar Ardında, Adanalı, Selena, Elveda Rumeli, Cennetin Çocukları, Canım Ailem, Ay Işığı, Son Ağa, Kalpsiz Adam, Derbest, Baba Ocağı, Sonbahar, Bez Bebek, Prenses Parfinya, Arka Sıradakiler, Kız Takımı, Unutma Beni, Karamel, Gece Sesleri, Eşref Saati, Dudaktan Kalbe, Kurtlar Vadisi Pusu, Doktorlar.

ALINAN ÜCRETLERİN DAĞILIMI
Yerli diziler, ekranın önünde ve arkasında yaklaşık 150 bin kişiye istihdam sağlıyor. Bir dizide, ekran önünde ortalama 20-30 oyuncu görev alıyor. Kamera arkasında bunun 3 katı bir teknik ekip bulunurken, stüdyoda görev alanlarla birlikte bir dizide görev alanların sayısı ortalama 60-100 kişi arasında değişiyor.

Yönetmen 5-15 bin YTL
Senarist 5-15 bin YTL
Müzisyen 2-4 bin YTL
Yönetmen yardımcısı 500-4 bin YTL
Başrol oyuncusu 30-80 bin YTL
Orta kademe oyuncular 5-10 bin YTL
Noname (ünlü olmayan) oyuncu 2-5 bin YTL
Diyaloglu bölüm oyuncusu 50-500 YTL
Cast ajansından diyaloglu oyuncu 50-200 YTL
Cast ajansından görüntü figüranı 20-30 YTL

Kayanakpazarvatan.gazetevatan.com(Zeynep Bakır)